18.10.2021, 11:40

GERİ DÖNÜŞÜM VE BELEDİYELERİN VURDUMDUYMAZLIĞI

1980’li yıllardı... Zannediyorum ilkokul 3. sınıftaydım. Kendi emeğimle ilk harçlığımı kazanmıştım. Babam Suudi Arabistan’da çalışıyordu. O zamanlar eve para göndermek şimdiki kadar kolay değildi. Ya mektupla gönderecektiniz ya da gelen biriyle gönderecektiniz. Dolayısıyla bazen kıt imkânlarla geçinmek durumu oluyordu. Ben de aile bütçesine katkım olsun diye kendimce bazı çalışmalar yapıyordum. Bazen salyangoz toplayıp satıyorduk, bazen de fındıklıklarda hasat sonrası kalan fındıkları toplayıp satıyorduk. Ama en çok sevdiğim iş bir taşla iki kuş vurmak denen olguyu yerine getirmekti. Nasıl mı? Bizim çocukluk döneminde dereler ve çevremiz aslında çok temizdi. Çünkü biz temizliyorduk. Bazen öğretmenlerimiz yaptırıyordu bazen de biz. Bilinçsiz bir şekilde kullanılan gübrelerin kalın naylon çuvalları o zaman iyi para ediyordu. Nerde bir naylon bulsak evde biriktiriyorduk. Hafta sonları biriktirdiğimiz bu naylonları sırtımıza yükleyip, yüzde 70 eğimli yamaç yukarı 6-7 kilometre patikalarda yürüyerek komşu köydeki bakkala satıyorduk. İlk satışım dün gibi aklımdadır. 24 lira almıştım. 4 lira ile bir şeyler alıp 20 lirayı eve getirmiştim. Annem çok mutlu olmuştu. 20 lira o zaman iyi paraydı. Dedim ya o zamanlar dereler çok temizdi. Ayağımızdaki kara lastiği dereye daldırıp su içiyorduk. Çok temiz sularda rahatlıkla yüzebiliyorduk. Birçoğumuz denizde değil derede yüzmeyi öğrenmişizdir. Şimdi gel de o pis derenin suyunu iç, gel de içinde yüz! Temiz bir çevrede yaşamanın ne demek olduğunu bir gün anlayabilecek miyiz acaba?

 Şu anda yaşadığım bölge de dâhil bütün Dünya’nın en büyük sorunu atıklar ve çevre kirliliği. Binaların içinde istihdam adına bir masaya 3-4 kişi oturtan belediyeler konu temizlik ve çöp olunca vurdumduymaz davranıyor. “Neden çöpler zamanında alınmıyor, neden sokaklar erken temizlenmiyor?” diye sorduğunuz belediye başkanı “Ne yapayım temizlik işçim yok.” diyor. Tertemiz bir güne uyanmak en doğal hakkı olan vatandaşın ve esnafın yüzüne doğru süpürüyoruz sokakları... Caddelerde mesai başlarken temizlik de başlıyor. Şu duruma bir bakar mısınız? Atıkların ayrıştırılması konusunda da pek bir çalışma göremiyoruz. Açıkçası birçok belediye bu durumu kendi haline bırakmış. Vatandaş kendini eğitebilirse ne ala. Birçok ülkede atıkların vatandaşlarca ayrıştırılması ve geri dönüşüm süreci zahmetli olsa da, pek çok ülke sıkı kurallar, cezalar ve teknoloji yatırımlarıyla soruna çözüm bulunmuş. Tıpkı trafik cezalarında olduğu gibi...

 Atıkların çoğunluğu arazilere ve okyanuslara gidiyor. “National Geographic” Dergisi’nin 2019 yılına ait araştırmasına göre, üretilen plastiğin yüzde 91’i geri dönüştürülmüyor. Avrupa Çevre Bürosu’nun 2019’a ait verilerle hazırladığı raporuna göre, dünyada kentsel atığı en iyi dönüştürenler arasında ilk sırada Almanya yer alıyor. Onu, Avusturya, Güney Kore, İngiltere’nin Galler bölgesi ve İsviçre izliyor. Farklı ülkelerde evsel atık toplama, ayrıştırma ve geri dönüşüm süreçlerinde ilgi çekici yöntemler kullanılıyor. Bakın Almanya soruna nasıl çözüm üretmiş... Atık ayırma sürecinde dünya şampiyonu olan Almanya’da her hane kendi çöpünü kendi ayırmak ve farklı çöp kutularına ya da torbalara atmak zorunda. Çöp ayırma kurallarına uymayan vatandaşlar belirli uyarılardan sonra evlerini bile kaybetme riskini taşıyor, çöpler yanlış şekilde ayrıldığındaysa ceza ödüyor. Almanya’da 2003’ten beri bazı içecek şişeleri ve kutuları için “depozito” yöntemi mevcut. Vatandaşlar bu şişeleri süpermarketlerdeki otomatlara atarak 15 ile 25 euro cent arasında bir ücreti geri alabiliyor.

Japonya’da çok katı kurallar var. Sıfır atık hedefine sahip Japonya, geri dönüşümü çok ciddiye almasının yanında, pek çok uygulama ve yüksek bir atık kültürüne de sahip. Japonya’da hangi gün hangi çöpün atılacağı takvimde belirtiliyor, yani aynı gruptaki çöpü her gün atamıyorsunuz. Çöp sınıfları arasında yanıcı ve yanmaz olarak iki kategori bulunurken, yanıcı çöpler için özel bir sarı poşet satın alınması gerekiyor. Öte yandan ülkede çöpleri atmadan önce plastik şişelerin durulanması, tüm etiketlerin çıkarılması, kartonların katlanarak konmasının yanı sıra, çöp sahibi evin bilgileriyle etiketlenmesi gibi detaylı adımlar da dikkat çekiyor. Güney Kore: Pahalıya mal oluyor. Güney Kore, geri dönüşüm konusundaki başarısının yanı sıra gıda atıkları konusunda da özel sistemler geliştirmiş. Güney Kore’de gıdaların yani organik atıkların geri dönüşümü için özel, çevreye zarar vermeyen poşetler belirli bir fiyattan satılıyor ve vatandaşlar kimlik kartlarıyla birlikte organik atıklar için özel geliştirilmiş otomatik çöp kutularını kullanıyor. Üstelik vatandaşlar ne kadar çok gıda atarsa o kadar fazla para ödemek zorunda. Bu şekilde gıda atıklarının azaltılması hedeflenirken, yemek atıkları kişi başına 130 kilodan 11 kiloya indirilebilmiş. Toplanan organik atıklar ise biogaza dönüştürülüyor. Galler dönüşümde başarı hikâyesi yazıyor. Galler, özellikle evsel atıkların geri dönüşümünde bir başarı hikâyesi olarak dikkat çekiyor. Son 20 yılda ülkede ev başına geri dönüşüm oranı yüzde 5’ten 64’e çıkarak, Avrupa’da en yüksek oranlara ulaştı.

Bu başarının arkasında, 3 aşamalı bir strateji bulunuyor. Bu stratejiyse, vatandaşlara sağlanan erişimi kolay ve etkili bir geri dönüşüm sistemi, kapsamlı farkındalık kampanyası ile teşvik ve vergi önlemlerinden oluşuyor. Galler’de vatandaşlar yaşadıkları evlere veya apartmanlara göre atık kutularına sahip oluyor ve atık toplama alanları bulunuyor. Günlük toplanan 3 farklı gruptaki atıkların yanı sıra, bahçe atıkları, Mart ve Aralık ayları arasında 2 haftada bir toplanıyor. İlginç bir not aktaralım... Galler’de Denbighshire Belediyesi’nin halkın çöplerini ayrıştırıp ayrıştırmadıklarını izlemek amacıyla çöp kutuları ve konteynerlerine mikroçip takacağı da açıklandı. Söz konusu adımla atıkları ayrıştırmayanların yakalanarak ceza kesilmesi hedefleniyor. İşi ne kadar ciddiye almışlar tahmin edebiliyor musunuz? İsveç’te boş şişelere para ödeniyor. Geri dönüşümde üst sıralarda yer alan İsveç’te, evsel atıkların yüzde 99’dan fazlası geri dönüştürülüyor ve halkın ciddi bir çöp ayrıştırma kültürü var. İsveç’te yaşayanların çöp poşetlerinde biriktirdikleri çöpleri bidonlara döküp, çöp poşetini de plastik bidona atma zorunlulukları var. Atıkların yarıya yakını elektrik, ısıtma ve soğutma sistemleri için enerjiye çevrilirken, komşu ülkeler İsveç’e para ödeyerek çöp satıyor. İsveç sokaklarında şişe, teneke veya kutu çöp görülmemesinin en önemli nedenlerinden biri de karşılığında para alınması. Her türlü plastik ve metal kutusu hemen hemen tüm süpermarketlerde bulunan geri dönüşüm makinelerine iade edilerek depozito alınıyor.

 Dileriz bir gün, geri dönüşümde bir başarı hikâyesi de ülkemizle ilgili yazarız. Hala birçok şehrinde vahşi depolamanın yapıldığı güzel ülkemizde gelin bir hamle yapalım. Gelecek nesillerimize temiz bir gelecek bırakalım. Tüm belediyelerin bu konuda sorumluluk alma zamanı geldi de geçiyor bile. Kalın sağlıcakla...

Yorumlar (0)
16
açık
Namaz Vakti 22 Mayıs 2022
İmsak 03:00
Güneş 04:51
Öğle 12:23
İkindi 16:20
Akşam 19:45
Yatsı 21:27
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 37 57
9. Sivasspor 38 54
10. Kasımpaşa 38 53
11. Adana Demirspor 37 52
12. Galatasaray 38 52
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 37 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31