06.04.2022, 11:22

UKRAYNA URUMLARI

Bilindiği gibi Ukrayna ve Rusya, “Kiev Knezliği” doğumludur. Kiev Knezliğinin etkinliği 9. Yüzyılın sonlarından, 13. Yüzyılın ortalarına kadar devam eder.

Adı geçen devlet, Ukrayna, Rusya ve Belarus’un atası sayılır. Ukraynalı tarihçiler ve akademisyenler Kiev Knezliği’ni Ukrayna Devleti’nin ilk kurucu devleti olarak kabul ederler. Rus tarihçiler ise ilgili devleti, Rus devletinin ilk dönemi olarak benimserler.

Ukrayna ile Rusya arasındaki görüş ayrılıklarından biri de bu kuruluş hikayesinde sergiledikleri yaklaşım farklılıklarıdır.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra Ukrayna, çok dalgalı bir süreç yaşadı. Zira bölge uzun zamandan beri; Batı ile Doğunun birbirlerine karşı güç gösterisi sergiledikleri alana dönüşmüştü.  ABD ve Avrupa Birliği’nin Ukrayna’yı, Natoya ve Birliğe alma vaatleri askıda kalırken, Rusya gözünü karartarak yeni bir dünya düzeni yaratma arayışının startını Ukrayna’dan verdi.

***

Putinizm, Donetsk vilayetinde ki ayrılıkçı Rus halkının güvenliğini ve haklarını koruma iddiasıyla (ki bunun sözde bir sebep olduğunu herkes biliyor) Ukrayna işgalini başlattı. Böylece bölgenin Rusları; arkalarına büyük bir devleti alarak,  dünya gündemine girmiş oldular.

Peki, Donetsk bölgesinde yaşayan  “Urum Türklerinin” varlığından haberdar olan var mı? Onların geleceği ve hakları var mı?

Ayrıca Ukrayna’nın değişik bölgelerinde, Rusya ve Beyaz Rusya’da yaşayan Gagavuz Türklerinin varlığından haberdar olan var mı?

***

Türkler tarih boyunca çok geniş coğrafyalarda yaşadılar. Bu yaşantıların çoğu güçlü bir Türk Devleti organizasyonu altında gerçekleşti. Ama bazen başka devletlerin egemenliğinde de varlığını sürdüren Türk toplulukları oldu.

İşte bunlardan biri de Kırım’da yaşayan “Ortodoks Urum Türkleridir.”

Küçük Kaynarca Anlaşması; Özelde Kırım Türklüğü, genelde de Kuzey Türklüğü için büyük felaketlerin yaşanmasına yol açtı.

Rus İmparatoriçesi ll. Katerina, Kırım’da yaşayan Urumları (Greko Tatar) Ukrayna’nın Donetsk bölgesine sürgün eyledi. Urum Türklerinin sürgün hayatı böylece başlamış oldu.

Türk Dünyasının büyük çoğunluğunun haberdar olmadığı ve haklarında doğru düzgün bir çalışma yapılmayan bir Türk Halkı, Ukrayna Urumları.

Kırım Urumları ya da Urum Tatarları diye de bilinen bu Türk topluluğunun; başta dilinin ve diğer kültürel öğelerinin, Anadolu Türkçesine ve kültürüne benzerliği şaşırtıcıdır. Urumca dedikleri dilleri öz Türkçedir.

Urumlar ayrıca; az sayıda da olsa Gürcistan’da, Rusya’da ve Kazakistan’da da yaşamaktadırlar. Urum Türklerini, yine aynı bölgede yaşayan ve Yunanca konuşan “Rumey” adlı halkla karıştırmamak gerekir.

***

Belli ki, Ukrayna Urumlarından haberdar değiliz, ama haberdar olan birileri var!

Kim mi dediniz? Tabii ki Yunanistan.

1990’lardan beri Rumeyleri araştıran Yunanistan, Urumları da ihmal etmemiş, onlara okullar açıp destek vermiştir. Hatta birçok Urum Türkünün Güney Kıbrıs’a ve Yunanistan’a göçünü sağlamışlardır. Görüldüğü üzere onlardan haberdar olan ve onlarla ilgilenen “Fedakar bir devlet” var!

***

Haklarında aza sayıda çalışma yapılan Urum Türklerinin, Kırım’a; Sinop, Trabzon, Erzurum ve Bayburt yörelerinden göçtükleri bilinmektedir. Hatta toplulukla ilgili tanımlamalar arasında “Trabzon Urumları” tanımlaması da vardır.

Savaş bir insanlık suçudur. Orada topyekun bir insanlık dramı yaşanıyor. Maksadım acıları ayrıştırmak değil şüphesiz. Bu savaş bana; tarihsel süreç içerisinde göç üstüne göç, dram üstüne dram yaşayan kardeş bir halkın varlığına dikkat çekme görevini hatırlattı.

Sağlık ve varlık dualarım, onlara ve bütün mazlum halklara.

***

Yorumlar (4)
Abdullah Öz. 3 ay önce
Yunanistan hükümetini tebrik etmek gerek.
Aydınlattığın için teşekkürler hocam.
Kevser Demirkıran Kalyoncu 3 ay önce
Yunanistan'ın Türklerle ilgilenmesi bana pek hayra alamet gibi gelmedi ama... :) Bilgilendirici bir yazıydı teşekkür ederiz. Kaleminize sağlık...
Mustafa Fehmi Türker 3 ay önce
Titiz bir tarihçi kimliği ile verdiğiniz bilgilerden dersimi aldım. Yazınızdan dolayı sizi kutluyorum. Dışişleri Bakanlığında da dersini alacak ilgili masa sorumluları inşAllah vardır.
Lokman 3 ay önce
Kaleminize, yüreğinize sağlık Sayın Hocam.
Türk Dünyası çalışmalarının kâğıt üzerinde değil daha işlevsel bir şekilde eyleme dökülmesi gerekiyor.
Selâm ve Dua ile hayırlı Ramazanlar
22
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 06 Temmuz 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31