BAŞKANLIK (II)
Başkanlık sisteminin özetle temel ayırdedici özellikleri şunlardır:
• Devlet başkanı doğrudan halk tarafından seçilir.
•Yürütme organı tek kişiden meydana gelir.
•Yürütme yasamanın güvenine dayanmaz.
Tali özellikler..
Tali özellikler başkanlık sisteminin olmazsa olmaz şartları değildir. Başkanlık sistemi için yukarıda belirtilen üç asli özelliğin olması yeterlidir. Başkanlık sistemi aşağıda belirtilen tali özelliklerden birini taşımıyorsa başkanlık sistemi olmaktan çıkmaz.
• Yürütme yasamayı feshedemez.
•Yürütme organında görev alan bir kişi aynı anda yasamada da görev alamaz.
• Başkan, yasama organının çalışmasına katılamaz.
DEVLET BAŞKANININ ASLİ ÖZELLİKLERİ..
Bazı cumhurbaşkanları monarşilerde olduğu gibi devletin yalnızca sözde başkanı hükmündedirler. Hükûmette aktif değildirler. Tamamen başkanlık sistemiyle yönetilen rejimlerde ise cumhurbaşkanı halk tarafından yürütmenin başı olarak seçilir.
Bu tür yönetimlerde devlet başkanı ile hükûmet başkanı arasında ayrım yoktur.
Bazı parlamenter sistemlerde monarşinin gereği olarak sembolik bir devlet başkanı vardır. İrlanda ve Portekiz buna örnektir.
Güney Afrika gibi bazı ülkelerde yasama organı tarafından seçilen güçlü cumhurbaşkanları vardır. Bunlar başbakan gibi aynı yolla seçilirler ve hem hükûmet hem de devletin başıdırlar.
Botswana, Marshall Adaları ve Nauru buna örnektir.
Yerel yönetimler..
Yerel yönetimler başkanlık sistemi gibi şekillendirilebilir. Amerika Birleşik Devletleri'nin bütün eyaletleri başkanlık sistemini kullanır.
Japonya'da hükûmet parlamenter sistemi kullanır fakat yerel yönetimler yerel kurullarca seçilen vali ve başkanlarca yönetilir.
BAŞKANLIK SİSTEMİNİN AVANTAJLARI..
Başkanlık sistemini savunanlar bu sistemin dört ana avantajı olduğunu iddia eder:
• Doğrudan yetki..
Başkanlık sisteminde cumhurbaşkanı doğrudan halk tarafından seçilir. Bazılarına göre bu; devlet başkanının gücünü dolaylı yollardan göreve getirilen liderlere kıyasla daha meşru kılar. ABD'de devlet başkanı halk oylamasından hemen sonra toplanan Seçiciler kurulu tarafından seçilir.
• Kuvvetler ayrılığı..
Başkanlık sisteminde başkanlık ve yasama meclisi iki paralel yapı olarak işlev görür. Bu sistemin destekçilerine göre; böylelikle her iki birim birbirini karşılıklı olarak denetleyerek suistimalin ve makamın kötüye kullanılmasının önüne geçilmiş olur.
•Hızlı karar mekanizması..
Güçlü yetkilerle donatılmış bir cumhurbaşkanı değişiklikleri ivedilikle işleme koyar. Fakat bunun yanında bazılarına göre kuvvetler ayrılığı sistemi yavaşlatır.
• İstikrar
Sabit bir görev süresi olan devlet başkanı her an değişebilecek bir başbakana kıyasla daha istikrarlı bir ortam temin edebilir.. Devamı yarın..