İSTİFA MI, AFFINI İSTEMEK Mİ?
Bir ülkenin demokrasi kültürü yalnızca seçim sandığında değil, felaketler karşısında yöneticilerin üstlendiği sorumlulukta da kendini gösterir. Siyasi makamlar kişisel imtiyaz değil, millete karşı hesap verme yükümlülüğü taşıyan kamusal görevlerdir. Yönetme yetkisini kullanmak kadar, gerektiğinde o yetkinin siyasi bedelini ödemek de devlet ciddiyetinin gereğidir.
Romanya'da gece kulübü yangınının ardından Başbakan Victor Ponta hükümetiyle birlikte istifa etti. Beyrut Limanı'ndaki patlama Lübnan hükümetini görevden çekilmeye götürdü. Güney Kore'deki feribot faciasının ardından Başbakan Chung Hong-won, Yunanistan'daki tren kazasından sonra Ulaştırma Bakanı Kostas Karamanlis istifalarını sundu. İspanya'daki ağır tren faciaları da siyasi sorumluluk tartışmalarını beraberinde getirdi. Bu örnekler, hukuki kusur ile siyasi sorumluluk arasındaki farkı hatırlatıyor.
Türkiye'de ise büyük faciaların ardından soruşturmalar açılıyor, müfettişler görevlendiriliyor, sorumluluk çoğunlukla alt kademelerde aranıyor. Denetim sistemini kuran ve işletmekle yükümlü siyasi irade ise çoğu zaman tartışmanın dışında kalıyor. Yetkinin tepede toplandığı, hesabın aşağıya dağıtıldığı bir düzende hesap verebilirlik nasıl sağlanabilir?
İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik tesislerinde meydana gelen ölümcül patlama, iş güvenliği ve kamu denetiminin önemini bir kez daha gündeme taşıdı. İşçinin yaşamını korumak yalnızca işletmenin değil, standartları belirleyen ve uygulanmasını denetleyen kamu otoritesinin de sorumluluğudur. Adli soruşturma bireysel kusuru araştırırken siyasi denetim, sistemin işleyişini ve olası kurumsal ihmalleri sorgulamalıdır. İnsan hayatının bedeli birkaç alt düzey görevlinin sorumluluğuna sığdırılamaz.
Daha düşündürücü olan, böylesine ağır olayların ardından siyasi hayatın hiçbir şey yaşanmamış gibi sürmesidir. Açılışlar, törenler, ziyaretler, alışılmış açıklamalar... Oysa devlet ciddiyeti taziye mesajlarının nezaketinde değil, felaket sonrasında ortaya konulan iradenin ağırlığında ölçülür. Toplumun beklediği söz değil, sorumluluğun somut karşılığıdır.
Üstelik Türkiye'de istifanın dili bile değişti. Artık yöneticiler istifa etmekten çok, "görevden affını istiyor." Bu ifade yalnızca bir nezaket kalıbı değil, siyasetin hiyerarşik karakterinin de göstergesi. İstifa, sorumluluğu üstlenen kişinin iradesidir. Affını istemek ise bu iradeyi üst makamın takdirine bırakır. Böylece millete karşı sorumluluk, kişisel sadakatin gölgesinde silikleşir.
Elbette her facia bir bakanın istifasını gerektirmez. Ancak hiçbir ağır felaketin siyasi sorumluluk doğurmadığını düşünmek de mümkün değildir. Ceza hukuku suçluyu arar, siyasi sorumluluk ise yönetimin yeterliliğini sorgular. Mahkeme önünde suçsuz olmak, kamuoyu karşısında siyasi bakımdan sorumsuz olmak anlamına gelmez.
İstifa her zaman başarısızlığın itirafı değildir. Bazen devletin itibarını korumanın, toplumsal güveni onarmanın ve siyasetin ahlaki sınırlarını hatırlatmanın en onurlu yoludur.
Makamını korumak uğruna sorumluluktan kaçan siyaset, sonunda yalnızca kendi itibarını değil, devletin güvenilirliğini de tüketir. Çünkü demokrasilerde görev milletten alınır, hesap millete verilir. Üst makamdan af dilemek, milletin karşısında hesap vermenin yerine geçmez.
ŞENOL GÜNEŞ Mİ KAZANACAK, FATİH TERİM Mİ?
Türkiye Futbol Federasyonu'nda uzun süredir işler bir türlü sağlıklı yürümüyor. Millî takım üzerinden yaşanan tartışmalar, liglerdeki dengesizlikler, hakem kararları ve kulüpler arasındaki gerilimler, federasyonu neredeyse her gün yeni bir tartışmanın odağına taşıyor. Mevcut yönetimin giderek artan bu baskı ve güven kaybı karşısında daha ne kadar direnebileceği ciddi bir soru işareti.
Ancak Türkiye'de birçok alanda olduğu gibi futbolda da istifa müessesesi neredeyse ortadan kalkmış durumda. Başarısızlığın sorumluluğunu üstlenerek görevden ayrılmak yerine, görevden affını istemek ya da yukarıdan gelecek bir kararı beklemek, yerleşik bir yönetim alışkanlığına dönüştü. Federasyonda da yaşanan bütün tartışmalara rağmen kendiliğinden bir değişim iradesi ortaya çıkmıyor.
Böylesine bir ortamda futbol kulislerinde yeni bir dönemin hesapları yapılıyor. İki önemli isim giderek daha fazla konuşuluyor. Şenol Güneş ve Fatih Terim.
Şenol Güneş'in son açıklamaları özellikle Trabzonspor camiasında farklı tepkilere neden oldu. Kimileri kızgın, kimileri küskün, kimileri ise yılların Şenol Güneş'ine karşı mesafeli. Hatta bu açıklamaları nedeniyle kendisine sırt çevirenler bile var. Ancak tepkilerin yoğunluğu, Güneş'in sözlerinin arkasındaki muhtemel hesabın yeterince değerlendirilmesini de engellemiş görünüyor.
Oysa Şenol Güneş'in açıklamaları yalnızca geçmişe dönük bir hesaplaşma olarak okunmamalı. Türk futbolundaki gelişmelerle birlikte düşünüldüğünde, Güneş'in Türkiye Futbol Federasyonu Başkanlığına yönelik bir hazırlık içerisinde olabileceği ihtimali beliriyor.
Trabzonspor camiası bugün bu sözlere tepki gösteriyor olabilir. Ancak perde arkasında hangi gelişmelerin yaşanacağı, Güneş'in nasıl bir konumlanma içerisinde olduğu ve önümüzdeki süreçte neyle karşı karşıya kalınacağı henüz yeterince hesap edilebilmiş değil. Bugün öfkeyle karşılanan açıklamalar, yarın yaşanabilecek gelişmelerle birlikte çok daha farklı değerlendirilebilir. Hatta bugün tepki çeken sözlerin, Güneş'in olası hedefi anlaşıldığında doğal karşılanması bile mümkün.
Diğer tarafta Fatih Terim var.
Terim'in MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'yi ziyaret etmesi ve bu görüşmeden kamuoyuna fotoğraf verilmesi, federasyon başkanlığına ilişkin kulisleri daha da dikkat çekici hâle getirdi. Görüşmenin içeriği bilinmiyor. Ancak Türk futbolunda yönetim değişikliği ihtimallerinin konuşulduğu bir dönemde verilen bu fotoğrafın siyasi ve sportif anlamı üzerinde durmak gerekiyor.
Fatih Terim'in futbol dünyasındaki ağırlığı ve Devlet Bahçeli ile verdiği fotoğraf birlikte değerlendirildiğinde, federasyon başkanlığına ilişkin hesapların daha belirgin bir zemine taşındığı düşünülebilir. Elbette bu görüşme tek başına bir adaylık ya da siyasi destek anlamına gelmiyor. Ancak zamanlaması itibarıyla futbol kulislerinde farklı yorumlara açık olduğu da ortada.
Bir tarafta açıklamalarıyla dikkatleri üzerine çeken Şenol Güneş, diğer tarafta Devlet Bahçeli ile verdiği fotoğrafla yeni tartışmaların odağına yerleşen Fatih Terim.
Federasyonun mevcut durumu ve futbol dünyasında şekillenebilecek yeni güç dengeleri dikkate alındığında, önümüzdeki süreçte bu iki ismin etrafındaki gelişmelerin daha fazla konuşulması şaşırtıcı olmayacak.
Şenol Güneş mi kazanacak, Fatih Terim mi?
Bekleyip göreceğiz.
